Câu hỏi: Người sử dụng lao động có bắt buộc phải thành lập công đoàn không? Nhìn ở góc độ NSDLĐ thì có nên thuyết phục NLĐ đứng ra thành lập công đoàn không?

Trả lời:

Theo quy định, công đoàn được thành lập trên cơ sở tự nguyện, tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ[1]. Vì vậy, về nguyên tắc, việc thành lập công đoàn không phải là nghĩa vụ của NSDLĐ. NSDLĐ chỉ có nghĩa vụ thừa nhận và tạo điều kiện thuận lợi để công đoàn hoạt động[2].

Tuy nhiên, việc thành lập công đoàn cơ sở sẽ đem lại những lợi ích nhất định đối với NSDLĐ cũng như NLĐ. Đối với NLĐ, công đoàn cơ sở thực hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên công đoàn, NLĐ; tham gia, thương lượng, ký kết và giám sát việc thực hiện TƯLĐTT, thang lương, bảng lương, định mức lao động, quy chế trả lương, quy chế thưởng, NQLĐ, quy chế dân chủ ở doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức[3]. Ngược lại, đối với NSDLĐ, công đoàn cơ sở giúp quá trình xây dựng và ban hành các tài liệu nội bộ của doanh nghiệp (ví dụ như NQLĐ, TƯLĐTT, thang lương, bảng lương, định mức lao động, quy chế thưởng và các chính sách khác liên quan đến quyền và nghĩa vụ của NLĐ) được thuận tiện và nhanh chóng hơn bởi lẽ các tài liệu này theo quy định của pháp luật đều được yêu cầu lấy ý kiến của công đoàn cơ sở hoặc công đoàn cấp trên trực tiếp trong trường hợp công đoàn cơ sở chưa được thành lập tại doanh nghiệp[4]. Bên cạnh đó, khi tiến hành xử lý KLLĐ đối với NLĐ, sự tham gia và có mặt của BCHCĐ cũng là yêu cầu bắt buộc theo quy định[5]. Trong khi đó, trên thực tế, các công đoàn cấp trên thường sẽ không hoàn toàn sẵn sàng đưa ra ý kiến cho các văn bản lao động được NSDLĐ nộp lên cũng như tham gia các cuộc họp xử lý KLLĐ để giải quyết một cách kịp thời vì khối lượng công việc hàng ngày của họ cũng như việc họ không biết rõ tình hình mối quan hệ lao động giữa NSDLĐ và NLĐ trước đó như thế nào. Do đó, công đoàn cấp trên thường đề nghị NSDLĐ nên thành lập công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp trước để cùng phối hợp với công đoàn cơ sở hoàn tất việc ban hành các văn bản cũng như tiến hành xử lý KLLĐ nói trên. Vì vậy, để thuận tiện trong việc thực hiện các quyền của NSDLĐ, NSDLĐ nên thuyết phục NLĐ thành lập công đoàn cơ sở vừa đảm bảo việc thực hiện quyền của NSDLĐ được diễn ra nhanh chóng, vừa đảm bảo quyền và nghĩa vụ của NLĐ được thực hiện theo đúng quy định pháp luật.


[1] Điều 6.1 Luật Công đoàn

[2] Điều 3.4, Điều 188 và Điều 189 Bộ luật Lao động

[3] Điều 188.1 Bộ luật Lao động

[4] Điều 119.3 và Điều 192.5 Bộ luật Lao động

[5] Điều 123.1 (c) Bộ luật Lao động