Người lao động đang trong thời gian thử việc thì bị tai nạn khi đang ở nhà và ngoài thời gian làm việc. Theo kết luận của bác sĩ, NLĐ không thể tiếp tục làm việc và có thể phải điều trị từ 06 đến 12 tháng mới có thể hồi phục sức khỏe bình thường để trợ lại làm việc. Như vậy, NSDLĐ có quyền chấm dứt hợp đồng thử việc với NLĐ trong trường hợp này không?

Trả lời:

Theo quy định, tai nạn lao động là tai nạn mà gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của cơ thể hoặc gây tử vong cho NLĐ, xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động[1]. Trong trường hợp này, do NLĐ gặp tai nạn khi đang ở nhà, không trong thời gian làm việc và tai nạn đó không gắn liền với việc thực hiện công việc, nên tai nạn đó sẽ không được xem là tai nạn lao động theo quy định của pháp luật lao động Việt Nam.

Liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng thử việc, Bộ luật Lao động quy định trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần thông báo trước và không phải bồi thường nếu việc làm thử không đạt yêu cầu mà các bên đã thỏa thuận[2]. Trong trường hợp hợp đồng thử việc hết hạn, kết quả thử việc sẽ được thông báo cho NLĐ 03 ngày trước thời điểm hết hạn thử việc. Nếu việc làm thử đạt yêu cầu, NSDLĐ phải giao kết HĐLĐ với NLĐ[3].

Ngoài những quy định như đã đề cập ở trên, pháp luật lao động không có bất kỳ quy định nào khác về các trường hợp chấm dứt hợp đồng thử việc, bao gồm cả trường hợp chấm dứt hợp đồng thử việc do NLĐ bị tai nạn cá nhân hoặc vì lý do sức khỏe của NLĐ tương tự như trường hợp kể trên. Bên cạnh đó, Bộ luật Lao động và các văn bản hướng dẫn hiện hành cũng không có quy định về việc: (i) tạm hoãn thời gian thử việc; hoặc (ii) chấm dứt hợp đồng thử việc sau một khoảng thời gian chờ cụ thể để NLĐ phục hồi sức khỏe (do bệnh tật hoặc tai nạn) như các quy định đối với HĐLĐ. Nói cách khác, pháp luật lao động hiện hành chỉ cho phép NSDLĐ chấm dứt hợp đồng thử việc (kể cả trước ngày hết hạn của thời gian thử việc) nếu kết quả thử việc của NLĐ (năng suất làm việc) không thỏa mãn với yêu cầu đã thỏa thuận tại hợp đồng thử việc.

Vì vậy, để có cơ sở chấm dứt hợp đồng thử việc với NLĐ trong trường hợp nói trên, NSDLĐ cần xem xét hợp đồng thử việc cũng như Bản mô tả công việc đã thỏa thuận để có thể đánh giá và kết luận việc đáp ứng hay không các yêu cầu về việc làm thử của NLĐ. Ví dụ, NLĐ không đến nơi làm việc 03 ngày hoặc NLĐ không hoàn thành các công việc được giao từ cấp trên v.v.

Trong trường hợp NSDLĐ không thể chứng minh được rằng NLĐ không đáp ứng các yêu cầu của việc làm thử theo hợp đồng thử việc cũng như Bản mô tả công việc đã thỏa thuận, việc NSDLĐ chấm dứt hợp đồng thử việc vì lý do NLĐ không thể tiếp tục làm việc theo kết luận của bác sĩ có thể gặp những rủi ro pháp lý tiềm ẩn trong trường hợp có tranh chấp, bởi lẽ pháp luật lao động không có quy định nào về trường hợp chấm dứt hợp đồng thử việc như trên.

Bằng quan điểm pháp lý thận trọng, trong trường hợp này, NSDLĐ nên đàm phán ký kết một thỏa thuận chấm dứt hợp đồng thử việc với NLĐ. Theo đó, khi chấm dứt hợp đồng thử việc, NSDLĐ sẽ phải thanh toán cho NLĐ số tiền sau: (i) lương chưa thanh toán (theo thỏa thuận trong hợp đồng thử việc) đến ngày chấm dứt; và (ii) một khoản tiền tự nguyện để đạt được sự đồng thuận của NLĐ trong việc chấm dứt hợp đồng thử việc (khuyến khích). Lưu ý rằng, số tiền này không phải là số tiền bắt buộc theo pháp luật và sẽ tùy thuộc hoàn toàn vào thiện chí và quyết định của NSDLĐ. Khoản tiền này cũng có thể được xem như một khoản hỗ trợ cho việc điều trị của NLĐ. Về vấn đề này, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh cũng có cùng quan điểm nêu trên, khuyến nghị NSDLĐ thỏa thuận chấm dứt hợp đồng thử việc với NLĐ.


[1] Điều 3.8 Luật An toàn Vệ sinh Lao động

[2] Điều 29.2 Bộ luật Lao động

[3] Điều 29.1 Bộ luật Lao động